• Nederlands
  • English
  • français
  • Deutsch
 

De glazen zaal; mede mogelijk gemaakt door de akoestische wanden van Espero

Theater de Kampanje | Mobiele Wanden | ESPERO

Hoezo kansloze krimpgemeente, wat nou lelijkheid troef? Den Helder heeft goud in handen, daarvan zijn architecten Frits van Dongen en Patrick Koschuch overtuigd. Ga kijken op de voormalige marinewerf Willemsoord en je begrijpt wat ze bedoelen.

In opdracht van Napoleon werd hier in de 19de eeuw op een 40 hectare groot 'eiland' een complex van gebouwen opgetrokken rond een dok. Pomphuis, stoommachinegebouw, ketelmakerij; de marine gebruikt ze allang niet meer en verliet het terrein in 2000. Maar de architectuur heeft niets aan kracht ingeboet. Kathedralen zijn het: monumentale bakstenen bouwwerken met metershoge binnenruimten. Tel daarbij op de strategische ligging van het terrein (tussen centrum en haven) en de bedrijven, musea en horeca die zich hier de afgelopen jaren hebben gevestigd. En je realiseert je: dit gebied barst van de potentie. Je moet het alleen zien te benutten.

Ziedaar de inzet van het nieuwe theater De Kampanje, dat vanavond feestelijk wordt geopend. Met zijn goudkleurige toneeltoren, als een kroon op de oude ketelmakerij gezet, is het gebouw al van ver herkenbaar. Het is nagenoeg het enige dat de architecten aan de buitenkant hebben toegevoegd. De basilieke hal met zijn stalen spantconstructie en betonnen kap was immers al prachtig. Niets meer aan doen, was hun eerste gedachte toen ze er binnenstapten - een ontwerpstrategie waar ook kostentechnisch veel voor viel te zeggen. Maar er moest natuurlijk wat georganiseerd worden: verwarming, ventilatie, licht- en decortechniek, laden en lossen, de ontvangst van artiesten en publiek.

Filosoferend over een 'onzichtbare' oplossing kwamen de ontwerpers op het idee van een glazen zaal. Deze is midden in de hal geplaatst, met de foyerruimte eromheen. De zaal heeft iets magisch, zoals de grote glazen lift uit Sjakie en de Chocoladefabriek. Hij reikt helemaal tot aan het dak en is van binnen voorzien van enorme houten (akoestische) panelen. Deze kunnen, afhankelijk van het soort voorstelling, volledig worden opengeschoven of dichtgeklapt. Zo tover je de ruimte in enkele seconden om van een gesloten doos in een reusachtige 'vitrine'.

Glazen zaal

Kan Den Helder zijn ambitie om het culturele epicentrum van de regio te worden met dit gebouw waarmaken?

Dit typerende theaterthema - zien en gezien worden - zet zich voort in de foyer met trappen, balkons en gigantische spiegelwand. Slim: zo lijkt het of de hal volledig open is, terwijl erachter ruimte is gecreëerd voor de keuken en het personeel.

De glazen zaal is het onbetwiste hoogtepunt van De Kampanje. Maar er is meer: een kleine vlakke vloerzaal, een restaurant, een bar, kantoren, een vergadercentrum en de multifunctionele Stadshal in de voormalige machinebankwerkerij. Staconcerten, beurzen, zaalvoetbaltoernooien - het kan allemaal in deze robuuste hal, terwijl met behulp van een schuifwandsysteem ook nog een 'black box'-theaterzaal in het midden kan worden gebouwd.

De zwakke schakel is de entree, die als een glazen paviljoen tussen de twee grote hallen is geplaatst en eveneens toegang biedt tot het Reddingsmuseum. Vergeleken met het royale van de 19de-eeuwse architectuur is het in dit halletje met banale draaideur karig binnenkomen. Juist omdat dit de plek is waar alle gebouwen bij elkaar komen, was een gebaar hier op zijn plaats geweest.

Kan Den Helder zijn ambitie om het culturele epicentrum van de regio te worden met dit gebouw waarmaken? Het kameleontische karakter van het ontwerp is een grote kwaliteit. Het biedt talloze programmeringsmogelijkheden, waardoor De Kampanje een breed publiek kan aanspreken. En het vergroot de verhuurbaarheid - cruciaal voor het 'verdienmodel'.

Positive vibe

Door de Stadshal bovendien een dubbelrol als passage te geven, wordt het theater letterlijk onderdeel van de stad - een wereld van verschil met de introverte oude schouwburg in het centrum, die wordt gesloopt.

De positieve vibe is er. De vraag blijft: krijg je genoeg mensen over de brug, naar Willemsoord? Wie de stap waagt, wordt niet teleurgesteld.

Van Dongen Koschuch Architecten

Volgens Van Dongen lijkt het ontwerp van concertzalen op dat van sociale woningbouw: woekeren met plek en budget.

Van Dongen Koschuch architecten is in 2012 opgericht door voormalig rijksbouwmeester Frits van Dongen en Patrick Koschuch, voorheen respectievelijk als partner en associate werkzaam bij de Architekten Cie. Hoewel ze ook stedenbouwkundige plannen, woningbouw en utiliteitsbouw ontwerpen, staan ze vooral bekend om hun publieke gebouwen. Theater De Kampanje is na poppodium Grenswerk in Venlo het tweede project dat het bureau oplevert. Van Dongen bouwde eerder Stadsschouwburg De Harmonie in Leeuwarden, de Philharmonie in Haarlem en het Kunstcluster in Nieuwegein. Momenteel wordt gewerkt aan (verbouwings)plannen voor concertzaal Musis Sacrum in Arnhem en het Speelhuis in Helmond. Het ontwerpen van theaters lijkt volgens Van Dongen op het ontwerpen van sociale woningbouw, waarmee hij ooit zijn carriere begon. 'Het is puzzelen met plattegronden en de minimale budgetten zijn in Nederland meteen ook het maximum. Voor een dubbeltje op de eerste rang - dat is steevast de opdracht.'

Artikel uit de Volkskrant d.d. 16-10-2015

 

 


Terug naar het nieuwsoverzicht